του Αρχιεπισκόπου Felix Toppo, SJ
Εισαγωγή
Αγαπητοί μου φίλοι,
Στον διαιρεμένο και κατακερματισμένο κόσμο μας, που χαρακτηρίζεται από πόλεμο, βία και ασυνεννοησία, αξίζει να αναλογιστούμε την ανθρώπινη εμπειρία του ελέους, της συμπόνιας και της καλοσύνης. Δεδομένου ότι η σύνθεση της σύναξης προέρχεται από τρεις θρησκευτικές παραδόσεις, χρησιμοποιώ την περιορισμένη μου έκθεση σε αυτές τις παραδόσεις για να ρίξω φως στη βαθιά εμπειρία του ελέους, η οποία θα μας ενώσει όλους και θα μας οδηγήσει στην κοινή λατρεία του Θεού.
Ο Χριστιανισμός, το Ισλάμ και ο Βουδισμός έχουν ο καθένας τον δικό του μοναδικό τρόπο να αντιλαμβάνονται και να ασκούν το έλεος. Αν και μπορεί να υπάρχει κάποιο περιθώριο ερμηνείας, και οι τρεις θρησκείες συμφωνούν ότι το έλεος είναι κεντρικό στοιχείο της κοινής τους αφοσίωσης στον Θεό.
Η Αντίληψη του Ελέους στον Χριστιανισμό, το Ισλάμ και τον Βουδισμό
Η χριστιανική έννοια του ελέους περιγράφει τον συγχωρητικό και συμπονετικό χαρακτήρα του Θεού. Ερμηνεύεται ως απόδειξη του ελέους του Θεού και της προθυμίας Του να σώσει τους αμαρτωλούς που αλλάζουν τρόπο ζωής. Οι χριστιανοί πιστεύουν ότι ο θάνατος του Ιησού Χριστού στον Σταυρό και η Ανάστασή Του αποδεικνύουν τη χάρη του Θεού και παρέχουν σωτηρία σε όποιον Τον εμπιστεύεται.
Στην ισλαμική θεολογία, η αγαθότητα του Θεού ή “Ραχάμ” είναι κεντρικό στοιχείο της έννοιας του Αλλάχ. Απ’ όσο μπορούμε να πούμε, περιλαμβάνει τα πάντα στο σύμπαν. Οι μουσουλμάνοι πιστεύουν ότι η ευσπλαχνία του Αλλάχ είναι απεριόριστη και ότι τη δείχνει με πολλούς τρόπους. Οι μουσουλμάνοι καλούνται να ζητούν τη συγχώρεση του Αλλάχ υποτασσόμενοι στο θέλημά του Αλλάχ και μετανοώντας για τις αμαρτίες τους.
Η βουδιστική έννοια “Καρούνα” που μεταφράζεται ως “έλεος” αναφέρεται στη συμπόνια και την επιθυμία να ανακουφιστούν τα βάσανα όλων των όντων. Είναι ένα καίριο χαρακτηριστικό που οι βουδιστές προσπαθούν να αναπτύξουν στην πορεία προς τη φώτιση. Για τους βουδιστές, το κλειδί για τη φώτιση και την απαλλαγή από τον κύκλο της μετενσάρκωσης και της θλίψης είναι η καλλιέργεια και η έκφραση της συμπόνιας για τον εαυτό μας και τους άλλους.
Συνοψίζοντας, μπορούμε να πούμε ότι το Έλεος είναι μια αντανάκλαση του χαρακτήρα του Θεού και μια κατευθυντήρια αρχή για τους πιστούς στη σχέση τους με τον Θεό και τους άλλους.
Η Ανθρώπινη Εμπειρία του Ελέους ως Ενοποιητικός Παράγοντας
Η ανθρώπινη εμπειρία του ελέους μπορεί επίσης να αποτελέσει ενοποιητικό παράγοντα. Επειδή υπερβαίνει το δόγμα και την τελετουργία, το έλεος μπορεί να θεωρηθεί ως φυσιολογική ανθρώπινη εμπειρία. Μπορεί να θεωρηθεί ως κοινός παρονομαστής σε όλες τις θρησκείες του κόσμου. Μερικά παραδείγματα για το πώς η καλοσύνη μπορεί να χρησιμεύσει ως ενωτική έννοια σε όλες τις θρησκείες παρατίθενται παρακάτω.
Πρώτον: Η καθολική έκκληση για ανακούφιση από τον πόνο και συμπόνια για όσους έχουν ανάγκη λειτουργεί ως ενωτική δύναμη για τους ανθρώπους όλων των θρησκειών και καταβολών.
Δεύτερον: Όλες οι θρησκείες θεωρούν τη συγχώρεση και τη συμφιλίωση ως ζωτικής σημασίας για την επίτευξη της ειρήνης και της επούλωσης. Το έλεος ενθαρρύνει τους ανθρώπους να συγχωρούν ο ένας τον άλλον και να εργάζονται για την επανόρθωση των διαλυμένων σχέσεων.
Τρίτον: Όλες οι θρησκείες αναγνωρίζουν το γεγονός ότι οι άνθρωποι δεν είναι τέλειοι και κάνουν λάθη. Το δόγμα του ελέους αναγνωρίζει την ανθρώπινη αδυναμία και προτρέπει τους πιστούς να δείχνουν καλοσύνη και ανεκτικότητα ο ένας προς τον άλλον.
Τέταρτον: Για πολλούς ανθρώπους της πίστης, η θεία χάρη και η σωτηρία είναι εγγενώς συνδεδεμένες με την έννοια της συμπόνιας.
Πέμπτον: Πολλές θρησκείες περιλαμβάνουν ηθικά και δεοντολογικά πρότυπα που τονίζουν την ανάγκη να είναι κανείς ευγενικός, συμπονετικός και δίκαιος προς τους άλλους.
Συνοπτικά μπορούμε να πούμε ότι ενώ πολλές θρησκευτικές παραδόσεις μπορεί να έχουν διαφορετικές θεολογικές και δογματικές πεποιθήσεις, η έννοια του ελέους μπορεί να χρησιμεύσει ως συνδετικός κρίκος που προάγει τον αμοιβαίο σεβασμό, τη συμπόνια και την αρμονία.
Το Έλεος του Θεού ως Πηγή του Ανθρώπινου Ελέους
Είναι γεγονός ότι το έλεος του Θεού είναι η πηγή του ανθρώπινου ελέους. Μπορούμε πραγματικά να θεωρήσουμε ότι η περιορισμένη εμπειρία μας στη συγχώρεση, τη συμπόνια και το έλεος προέρχεται από τον Θεό, του οποίου το Έλεος είναι απεριόριστο. Οι χριστιανικές, μουσουλμανικές και βουδιστικές απόψεις για την Καλοσύνη του Θεού μπορούν να περιγραφούν εν συντομία ως εξής:
Για τους χριστιανούς, η καλοσύνη του Θεού είναι θεμελιώδης. Η άπειρη αγάπη, η συμπόνια και η συγχώρεση είναι ο τρόπος με τον οποίο οι χριστιανοί αντιλαμβάνονται ότι ο Θεός δείχνει έλεος. Γι’ αυτούς ο Ιησούς Χριστός είναι η απόλυτη εκδήλωση του ελέους του Θεού, αφού εξαγόρασε τις αμαρτίες του κόσμου και προσφέρει σωτηρία σε όλους τους καλοπροαίρετους ανθρώπους.
Όπως έχει ήδη αναφερθεί, η ισλαμική πίστη τονίζει την καλοσύνη του Θεού ή “Ραχάμ” ως ένα από τα πιο βασικά χαρακτηριστικά του Θεού. Οι μουσουλμάνοι θεωρούν ότι ο Αλλάχ είναι καλοκάγαθος και στοργικός προς κάθε τι που υπάρχει. Η συμπόνια του Αλλάχ είναι απεριόριστη και περιλαμβάνει τόσο τους πιστούς όσο και τους άπιστους.
Ως μη θεϊστική θρησκεία, ο Βουδισμός δίνει μεγάλη έμφαση στην αρετή της συμπόνιας. Αντιλαμβάνονται ότι η συμπόνια είναι βασικό ανθρώπινο χαρακτηριστικό και ότι μέσα από την καλλιέργειά της στον εαυτό μας και προς τους άλλους, μπορεί κανείς να βρει απαλλαγή από τον πόνο και να πετύχει τη φώτιση.
Εν συντομία, μπορούμε να πούμε ότι η πίστη είναι μια ανώτερη δύναμη ή αρχή που δίνει έλεος, συμπόνια και κατεύθυνση στην ανθρωπότητα για να ζήσει μια αρμονική ζωή. Για τους πιστούς διαφόρων θρησκειών, αυτά τα ιδανικά του ελέους αποτελούν πηγές πίστης, παρηγοριάς και ηθικών κατευθύνσεων.
Συμπέρασμα
Εν κατακλείδι, θα έλεγα ότι το Έλεος του Θεού μάς συνδέει με ενότητα για να λατρεύουμε και να εξυμνούμε τον Θεό.
Συγκεντρωθήκαμε για να υμνήσουμε και να λατρέψουμε το Απόλυτο ή τον Θεό λόγω της αγαθότητας και της καλοσύνης Του. Η χάρη του Θεού φέρνει κοντά όλους τους καλοπροαίρετους ανθρώπους, βοηθώντας τους να παραμερίσουν τις διαφορές τους και να χαρούν με την κοινή κληρονομιά τους ως ανθρώπινα πλάσματα. Η χάρη του Θεού έχει την ικανότητα να αλλάζει την καρδιά και το νου των ανθρώπων, οδηγώντας τους σε εκδηλώσεις ευγνωμοσύνης, ταπεινοφροσύνης και λατρείας. Δοξάζοντας τον Θεό για το έλεος και την καλοσύνη Του, οι άνθρωποι όλων των θρησκειών μπορούν να έρθουν πιο κοντά ο ένας στον άλλο και να αναθερμάνουν την αγάπη τους για τον κόσμο, τους ανθρώπους και τον Θεό. Ως αποτέλεσμα του Ελέους του Θεού, είμαστε σε θέση να συγκεντρωθούμε για λατρεία και προσκύνηση που είναι τόσο όμορφη όσο και δυνατή. Σας ευχαριστούμε για την ακρόαση!
