«Σε όποιον Μου απευθύνει αυτήν την Προσευχή, ο ουρανός θα ανοίγει γι’ αυτόν και το Έλεός Μου θα τον σώζει.»
(μήνυμα στην Βασούλα, 18 Ιανουαρίου 1990)

Ο επίσκοπος Κάλλιστος Γουέαρ γράφει:

Υπάρχει ένα είδος ατομικής προσευχής που χρησιμοποιείται ευρέως στη Δύση, από τον καιρό της Αντιμεταρρύθμισης, η οποία δεν έχει αποτελέσει ποτέ χαρακτηριστικό της Ορθόδοξης πνευματικότητας: ο τυπικός «Διαλογισμός», σύμφωνα με μια μέθοδο, την Ιγνατιανή, την Σαλπικιακή, την Σαλεζιανή, η κάποια άλλη. Οι Ορθόδοξοι παροτρύνονται να διαβάζουν την Αγία Γραφή ή τους Πατέρες αργά και σε βάθος. Αλλά μια τέτοια άσκηση, ενώ είναι εξαιρετική στο σύνολό της, δεν μπορεί να θεωρηθεί προσευχή, ούτε έχει συστηματοποιηθεί και περιοριστεί σε κάποια μέθοδο. Ο καθένας προτρέπεται να διαβάζει όπως τον αναπαύει.

Μα αν οι Ορθόδοξοι δεν χρησιμοποιούν τυπικό Διαλογισμό, υπάρχει ένα άλλο είδος ατομικής προσευχής που για πολλούς αιώνες έχει παίξει εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στη ζωή της Ορθοδοξίας, η προσευχή του Ιησού:

«Κύριε Ιησού, Χριστέ, Υιέ του Θεού, ελέησόν με τον αμαρτωλό».

Μια και κάποτε λέγεται ότι οι Ορθόδοξοι δεν δίνουν αρκετή σημασία στο πρόσωπο του Ενσαρκωμένου Χριστού, αξίζει να σημειωθεί ότι αυτή που είναι σίγουρα η πιο κλασσική ανάμεσα σ’ όλες τις Ορθόδοξες προσευχές, είναι βασικά Χριστοκεντρική•, απευθύνεται και επικεντρώνεται στον Κύριο Ιησού. Όσοι έχουν μεγαλώσει μέσα στην παράδοση της προσευχής του Ιησού, δεν μπορούν ούτε για μια στιγμή να ξεχάσουν τον Ενσαρκωμένο Χριστό.

Σαν βοήθημα στην απαγγελία αυτής της προσευχής, πολλοί Ορθόδοξοι χρησιμοποιούν κομβοσχοίνι που διαφέρει κάπως από αυτό που χρησιμοποιούν στην Δύση. Το Ορθόδοξο κομβοσχοίνι είναι καμωμένο από μαλλί και έτσι δεν κάνει θόρυβο όπως ένας σπόγγος με χάντρες.

Η Προσευχή του Ιησού είναι προσευχή θαυμαστής ευελιξίας, είναι προσευχή για αρχάριους μα συνάμα, προσευχή που οδηγεί στα βαθύτερα μυστήρια της ησυχαστικής ζωής. Μπορεί να χρησιμοποιηθεί από οποιονδήποτε, οποτεδήποτε, οπουδήποτε• περιμένοντας στη σειρά, περπατώντας, ταξιδεύοντας, σε λεωφορείο η στο τραίνο, δουλεύοντας, όταν δεν μπορείς να κοιμηθείς το βράδυ σε ώρες σοβαρής ανησυχίας, όταν αδυνατείς να συγκεντρωθείς σε άλλες προσευχές. Μα αν βέβαια κάθε Χριστιανός μπορεί να λέγει την «ευχή» σε σκόρπιες περιστάσεις μ’ αυτό τον τρόπο, είναι διαφορετικό θέμα να την επαναλαμβάνεις λίγο – πολύ συνεχώς και να χρησιμοποιείς τις φυσικές ασκήσεις που έχουν συνδεθεί μαζί της. Ορθόδοξοι πνευματικοί συγγραφείς επιμένουν ότι αυτοί που εργάζονται συστηματικά στην Προσευχή του Ιησού, πρέπει, όπου είναι δυνατόν, να μπουν κάτω από την καθοδήγηση πεπειραμένου διδασκάλου και να μην κάνουν τίποτα από μόνοι τους.

Για μερικούς έρχεται στιγμή που η Προσευχή του Ιησού «εισέρχεται στην καρδιά» ώστε δεν επαναλαμβάνεται κατόπιν συνειδητής προσπάθειας αλλά απαγγέλλεται από μόνη της, συνεχίζοντας ακόμη και όταν ο άνθρωπος μιλά ή γράφει, στα όνειρά του, ξυπνώντας τον το πρωί.Ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος λέγει: «Όταν το Άγιο Πνεύμα κατοικήσει μέσα στον άνθρωπο, ο άνθρωπος δεν σταματά να προσεύχεται, επειδή το Πνεύμα θα προσεύχεται συνεχώς μέσα του. Τότε, ούτε όταν κοιμάται ούτε όταν είναι ξύπνιος, θα αποκοπεί η προσευχή από την ψυχή του• μα όταν τρώγει κι όταν πίνει, όταν ξαπλώνει ή όταν εργάζεται, ακόμα κι όταν κοιμάται βαθειά, η ευωδία της προσευχής θα εισπνέεται μέσα στην καρδιά του από μόνη της» (Mystic Treatises, editedby Wensinck, p. 174).

Οι Ορθόδοξοι πιστεύουν ότι η δύναμη του Θεού βρίσκεται στο Όνομα του Ιησού έτσι ώστε η επίκληση αυτού του Θείου Ονόματος ενεργεί «σαν ένα αποτελεσματικό σημάδι της ενέργειας του Θεού, σαν ένα είδος μυστηρίου» (UnMoine de l’Églised’Orient, LaPriére de Jésus, Chevetogne, 1952, p. 87). «Το Όνομα του Ιησού, όταν βρίσκεται στην καρδιά του ανθρώπου, συνδέει την καρδιά με τη δύναμη της θέωσης… Λάμποντας μέσα από την καρδιά, το φως του Ονόματος του Ιησού, φωτίζει όλο το Σύμπαν» (S. Bulgakov, The OrthodoxChurch, pp. 170-171).

Σ’ εκείνους που την επαναλαμβάνουν συνεχώς όπως και σ’ εκείνους που την χρησιμοποιούν σε μερικές στιγμές, η Προσευχή του Ιησού αποδεικνύεται μεγάλη πηγή διαβεβαίωσης και χαράς. Αναφέρει ο Προσκυνητής: «Τώρα πλέον προχωρώ με την ακατάπαυστη επανάληψη της Προσευχής του Χριστού, που είναι για μένα το πιο πολύτιμο πράγμα στον κόσμο αυτόν. Μερικές φορές βαδίζω πενήντα έως πενήντα πέντε χιλιόμετρα την ημέρα και αισθάνομαι ότι δεν περπατώ καθόλου, επειδή το μόνο γεγονός που αντιλαμβάνομαι είναι η Προσευχή. Όταν το σκληρό κρύο με περονιάζει, αρχίζω την Προσευχή του Χριστού και μια γλυκειά θερμότης απλώνεται σε όλο το κορμί μου. Όταν η πείνα αρχίζει να με κυριεύει, το όνομα του Ιησού με κάνει να την λησμονώ εντελώς. Όταν οι ρευματισμοί απλώνονται στα πόδια και την πλάτη μου, προσηλώνω τις σκέψεις μου στην Προσευχή του Ιησού κι έτσι δεν αισθάνομαι τον πόνο. Όταν κανείς μου κάνει κακό, σκέπτομαι αμέσως, «πόσο γλυκιά είναι του Ιησού η Προσευχή» και η βλάβη ή η προσβολή, φεύγουν και εξαφανίζονται. … Ευχαριστώ τον Θεό, επειδή τώρα αντιλαμβάνομαι την έννοια των λόγων του Αποστόλου «αδιαλείπτως προσεύχεσθε» (Α’ Θεσ 5:17) (Οι Περιπέτειες ενός Προσκυνητού σ. 13-14 )»